การดำเนินคดีแพ่งไม่ใช่ของฟรี
![]() |
| ภาพสร้างโดย Copilot Ai |
"ฟ้องคดีแพ่ง" ไม่ใช่ของฟรี: เปิดงบประมาณที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มกระบวนการ
หลายคนอาจเข้าใจว่าการใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลในคดีแพ่งไม่ว่าจะเป็นการฟ้องเรียกหนี้ เรียกค่าเสียหาย หรือคดีครอบครัวฯลฯ เป็นสิทธิที่ทำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแต่ในความเป็นจริง "การไปศาลมีต้นทุน" ที่กฎหมายกำหนดไว้ และนี่คือสิ่งที่คุณต้องวางแผนค่าใช้จ่ายให้รอบคอบ เพราะในคดีแพ่งรัฐมองว่าเป็นเรื่องความขัดแย้งส่วนตัวระหว่างบุคคลซึ่งเป็นเอกชนไม่ใช่เรื่องความสงบเรียบร้อยของประชาชนเหมือนคดีอาญาค่าฤชาธรรมเนียมคืออะไร
ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา ๑๔๙ ค่าฤชาธรรมเนียมครอบคลุมหลายประเภท ได้แก่- ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล)
- ค่าสืบพยานหลักฐานนอกศาล
- ค่าป่วยการ ค่าพาหนะ และค่าเช่าที่พักของพยาน ผู้เชี่ยวชาญ ล่าม และเจ้าพนักงานศาล
- ค่าทนายความ
- ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี
- ค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ
ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล)
สิ่งแรกที่คุณต้องจ่ายเมื่อยื่นฟ้องโดยคิดตามจำนวน "ทุนทรัพย์" หรือมูลค่าของคดี ๆ ที่คำนวณเป็นราคาเงินได้ เช่น ฟ้องเรียกหนี้หรือค่าเสียหาย- ไม่เกิน 50 ล้านบาท: ร้อยละ 2 แต่ไม่เกิน 200,000 บาท ส่วนที่เกิน 50 ล้านบาท: ร้อยละ 0.1
- คดีอนุญาโตตุลาการในประเทศ: ร้อยละ 0.5 แต่ไม่เกิน 50,000 บาท,ต่างประเทศ: ร้อยละ 1 แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
- คดีบังคับจำนอง: ร้อยละ 1 ของหนี้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
- คดีที่ไม่สามารถคำนวณเป็นราคาเงินได้: เรื่องละ 200 บาท เช่นคดีครอบครัว,ฟ้องขับไล่ฯ
ค่าทนายความ
ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า "ค่าจ้างทนาย" ที่คุณจ่ายจริง กับ "ค่าทนาย" ที่ศาลสั่งให้ฝ่ายแพ้คืนให้มักจะไม่เท่ากัน อย่างไรก็ตามค่าจ้างทนายความที่คุณตกลงกันภายนอกอาจสูงกว่าที่ศาลกำหนดขึ้นอยู่กับความยากง่ายของคดีค่าทนายความ (ส่วนที่ศาลสั่งคืนให้ตามกฎหมาย) ไม่เกี่ยวกับที่จ้างกันจริง
- ศาลชั้นต้น: คดีมีทุนทรัพย์ไม่เกินร้อยละ 5 ของทุนทรัพย์ หรือ 30,000 บาทในคดีไม่มีทุนทรัพย์
- ศาลอุทธรณ์/ฎีกา: คดีมีทุนทรัพย์ไม่เกินร้อยละ 3 ของทุนทรัพย์ หรือ 20,000 บาทในคดีไม่มีทุนทรัพย์
- ต้องไม่น้อยกว่าคดีละ 3,000 บาท
ค่าธรรมเนียมอื่น ๆ
นอกจากค่าธรรมเนียมหลัก ยังมีค่าใช้จ่ายเล็กน้อยที่รวมกันแล้วอาจเป็นก้อนใหญ่ได้ เช่น ค่านำส่งหมายฯ,ค่าสืบพยานนอกศาล ค่าป่วยการและค่าพาหนะให้เจ้าพนักงานและพยาน (ประมาณวันละ 150 - 400 บาท), ค่าคำร้องตามมาตรา 101: 100 บาท, ค่ารับรองสำเนาเอกสารฉบับละ 50 บาท, ค่าใบสำคัญคำพิพากษาถึงที่สุด ฉบับละ 50 บาทค่าธรรมเนียมบังคับคดี
หากชนะคดีแล้วฝ่ายแพ้ไม่ยอมชดใช้หรือปฏิบัติตามคำพิพากษาจะต้องมีการยึดทรัพย์หรืออายัดเงินจะมีค่าธรรมเนียมคือ
- ขายทอดตลาด: ร้อยละ 2 ของราคาขาย
- จ่ายเงินยึดหรืออายัดแก่เจ้าหนี้: ร้อยละ 1
- ขายโดยวิธีประมูลระหว่างคู่ความ: ร้อยละ 1 ของราคาประมูลสูงสุด
ผู้แพ้ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมทั้งหมดจริงหรือ?
โดยหลักแล้ว "ฝ่ายที่แพ้คดีต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นที่สุด" แต่ศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจในการกำหนดโดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการดดำเนินคดีได้ทางออกสำหรับผู้ยากไร้
หากไม่มีกำลังทรัพย์เพียงพอกฎหมายเปิดช่องให้ยื่นคำร้อง "ขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล" ได้ โดยศาลจะพิจารณาจากฐานะและความจำเป็นจริงๆ
ดังนั้นการดำเนินคดีแพ่งต้องใช้ทั้ง "เวลา" และ "งบประมาณ" การทราบข้อมูลค่าใช้จ่ายเหล่านี้ล่วงหน้า จะช่วยให้คุณประเมินความคุ้มค่า (ROI) ก่อนจะเริ่มดำเนินการทางกฎหมายเพื่อให้การปกป้องสิทธิของคุณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด
ดังนั้นการดำเนินคดีแพ่งต้องใช้ทั้ง "เวลา" และ "งบประมาณ" การทราบข้อมูลค่าใช้จ่ายเหล่านี้ล่วงหน้า จะช่วยให้คุณประเมินความคุ้มค่า (ROI) ก่อนจะเริ่มดำเนินการทางกฎหมายเพื่อให้การปกป้องสิทธิของคุณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด

แสดงความคิดเห็น