การดำเนินคดีแพ่งไม่ใช่ของฟรี

ภาพสร้างโดย Copilot Ai


"ฟ้องคดีแพ่ง" ไม่ใช่ของฟรี: เปิดงบประมาณที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มกระบวนการ

หลายคนอาจเข้าใจว่าการใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลในคดีแพ่งไม่ว่าจะเป็นการฟ้องเรียกหนี้ เรียกค่าเสียหาย หรือคดีครอบครัวฯลฯ เป็นสิทธิที่ทำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแต่ในความเป็นจริง "การไปศาลมีต้นทุน" ที่กฎหมายกำหนดไว้ และนี่คือสิ่งที่คุณต้องวางแผนค่าใช้จ่ายให้รอบคอบ เพราะในคดีแพ่งรัฐมองว่าเป็นเรื่องความขัดแย้งส่วนตัวระหว่างบุคคลซึ่งเป็นเอกชนไม่ใช่เรื่องความสงบเรียบร้อยของประชาชนเหมือนคดีอาญา

ค่าฤชาธรรมเนียมคืออะไร

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา ๑๔๙ ค่าฤชาธรรมเนียมครอบคลุมหลายประเภท ได้แก่
  • ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล)
  • ค่าสืบพยานหลักฐานนอกศาล
  • ค่าป่วยการ ค่าพาหนะ และค่าเช่าที่พักของพยาน ผู้เชี่ยวชาญ ล่าม และเจ้าพนักงานศาล
  • ค่าทนายความ
  • ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี
  • ค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ

ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล) 

สิ่งแรกที่คุณต้องจ่ายเมื่อยื่นฟ้องโดยคิดตามจำนวน "ทุนทรัพย์" หรือมูลค่าของคดี ๆ ที่คำนวณเป็นราคาเงินได้ เช่น ฟ้องเรียกหนี้หรือค่าเสียหาย
  • ไม่เกิน 50 ล้านบาท: ร้อยละ 2 แต่ไม่เกิน 200,000 บาท ส่วนที่เกิน 50 ล้านบาท: ร้อยละ 0.1
  • คดีอนุญาโตตุลาการในประเทศ: ร้อยละ 0.5 แต่ไม่เกิน 50,000 บาท,ต่างประเทศ: ร้อยละ 1 แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
  • คดีบังคับจำนอง: ร้อยละ 1 ของหนี้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
  • คดีที่ไม่สามารถคำนวณเป็นราคาเงินได้: เรื่องละ 200 บาท เช่นคดีครอบครัว,ฟ้องขับไล่ฯ

ค่าทนายความ

ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า "ค่าจ้างทนาย" ที่คุณจ่ายจริง กับ "ค่าทนาย" ที่ศาลสั่งให้ฝ่ายแพ้คืนให้มักจะไม่เท่ากัน อย่างไรก็ตามค่าจ้างทนายความที่คุณตกลงกันภายนอกอาจสูงกว่าที่ศาลกำหนดขึ้นอยู่กับความยากง่ายของคดี 

ค่าทนายความ (ส่วนที่ศาลสั่งคืนให้ตามกฎหมาย) ไม่เกี่ยวกับที่จ้างกันจริง

  • ศาลชั้นต้น: คดีมีทุนทรัพย์ไม่เกินร้อยละ 5 ของทุนทรัพย์ หรือ 30,000 บาทในคดีไม่มีทุนทรัพย์
  • ศาลอุทธรณ์/ฎีกา: คดีมีทุนทรัพย์ไม่เกินร้อยละ 3 ของทุนทรัพย์ หรือ 20,000 บาทในคดีไม่มีทุนทรัพย์
  • ต้องไม่น้อยกว่าคดีละ 3,000 บาท

ค่าธรรมเนียมอื่น ๆ

นอกจากค่าธรรมเนียมหลัก ยังมีค่าใช้จ่ายเล็กน้อยที่รวมกันแล้วอาจเป็นก้อนใหญ่ได้ เช่น ค่านำส่งหมายฯ,ค่าสืบพยานนอกศาล ค่าป่วยการและค่าพาหนะให้เจ้าพนักงานและพยาน (ประมาณวันละ 150 - 400 บาท), ค่าคำร้องตามมาตรา 101: 100 บาท, ค่ารับรองสำเนาเอกสารฉบับละ 50 บาท, ค่าใบสำคัญคำพิพากษาถึงที่สุด ฉบับละ 50 บาท

ค่าธรรมเนียมบังคับคดี

หากชนะคดีแล้วฝ่ายแพ้ไม่ยอมชดใช้หรือปฏิบัติตามคำพิพากษาจะต้องมีการยึดทรัพย์หรืออายัดเงินจะมีค่าธรรมเนียมคือ
  • ขายทอดตลาด: ร้อยละ 2 ของราคาขาย
  • จ่ายเงินยึดหรืออายัดแก่เจ้าหนี้: ร้อยละ 1
  • ขายโดยวิธีประมูลระหว่างคู่ความ: ร้อยละ 1 ของราคาประมูลสูงสุด

ผู้แพ้ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมทั้งหมดจริงหรือ?

โดยหลักแล้ว "ฝ่ายที่แพ้คดีต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นที่สุด" แต่ศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจในการกำหนดโดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการดดำเนินคดีได้

ทางออกสำหรับผู้ยากไร้

หากไม่มีกำลังทรัพย์เพียงพอกฎหมายเปิดช่องให้ยื่นคำร้อง "ขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล" ได้ โดยศาลจะพิจารณาจากฐานะและความจำเป็นจริงๆ

ดังนั้นการดำเนินคดีแพ่งต้องใช้ทั้ง "เวลา" และ "งบประมาณ" การทราบข้อมูลค่าใช้จ่ายเหล่านี้ล่วงหน้า จะช่วยให้คุณประเมินความคุ้มค่า (ROI) ก่อนจะเริ่มดำเนินการทางกฎหมายเพื่อให้การปกป้องสิทธิของคุณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด


แสดงความคิดเห็น

To Top
ริบบิ้นไว้อาลัยสีดำ